Volle vakantieparken, maar loopt uw verdienmodel straks nog wel vol?

De terrassen zitten vol, kinderen springen in het zwembad en op wisseldagen rijden de schoonmaakwagens af en aan. Augustus. Hoogseizoen. Voor veel recreatieondernemers hét moment waarop er eindelijk geoogst wordt. Maar terwijl wij druk zijn met de gast van vandaag, wordt achter onze rug het verdienmodel van morgen opnieuw geschreven. En laat ik als #Dwarsdenker maar meteen met de deur in huis vallen: een vol vakantiepark is straks helemaal geen garantie meer voor een gezond vakantiepark.

Door Hans van Leeuwen – #Dwarsdenker, Leisure Expert & Recreatieadviseur

Na ruim 45 jaar rondlopen in recreatieland heb ik de nodige veranderingen voorbij zien komen. Van de eenvoudige camping naar stacaravan, bungalow, chalet, lodge, glamping, safaritent en inmiddels complete resorts. Iedere generatie recreatieondernemers kreeg zijn uitdagingen. Maar wat mij nu opvalt, is dat ongekend veel veranderingen tegelijkertijd op de ondernemer afkomen.

Btw, toeristenbelasting, personeel, schoonmaak, energie, water, horeca-inkoop, ruimtelijke beperkingen, stikstof, netcongestie, Defensie, woningnood, AI, veranderend consumentengedrag en schaalvergroting. Niet één probleem dus.

De optelsom is het probleem

ABN AMRO verwacht voor de vrijetijdssector in 2026 zelfs een volumedaling van 1 procent en wijst op de combinatie van terughoudender consumenten, hogere btw, stijgende lonen en energie- en transportkosten. Een actueel ABN AMRO-rapport laat bovendien zien dat het aantal overnachtingen in de eerste drie maanden van 2026 met 2,2 procent achterbleef bij een jaar eerder en de dalende trend zet zich door. Het netto besteedbaar inkomen van de consument staat onder druk. Er wordt nu ook al druk geboekt voor volgend jaar maar we zien wel dat men korter reserveert over het algemeen, "aldus Gerrit Jan Hagedoorn – Beerze Bulten".

De gast verandert óók

Daar komt nog iets bij waar we misschien minder graag over praten. Het gedrag van gasten wordt in mijn waarneming stadser. Mondiger, veeleisender, minder coulant en soms simpelweg minder gezellig. De beveiliging is een nieuw groeiend probleem en kostenplaatje.

Waar vroeger de buurman op het kampeerveld even zei dat de muziek te hard stond, wordt tegenwoordig de receptie gebeld. Een regel wordt niet automatisch meer geaccepteerd. Een "nee" van een jonge medewerker leidt sneller tot discussie. We moeten daardoor meer aandacht besteden aan beveiliging, camera's, toegangssystemen, nachtbewaking, training en protocollen.

We verkopen rust, vrijheid en gezelligheid, maar moeten steeds meer geld uitgeven om precies dát te kunnen beschermen.

Tegelijkertijd verwacht diezelfde gast meer luxe, privacy, comfort, snelle wifi, goede horeca, wellness en vrijwel foutloze dienstverlening. Bij Eiland van Maurik, De Weelderik en Torentjeshoek zien we ieder op een andere manier hoe ondernemers hun product aanpassen aan een gast die méér kwaliteit en beleving verlangt.

De rekening loopt ondertussen door

Sinds 1 januari 2026 geldt voor kortdurende logies het btw-tarief van 21 procent. De Belastingdienst rekent daar ingerichte verblijfsruimten toe; daarmee vallen bijvoorbeeld vakantiehuisjes, stacaravans en vergelijkbare ingerichte verhuuraccommodaties onder het hoge tarief. De luxe ingerichte safaritent waarmee de camping juist probeerde meer rendement te realiseren, ontkomt daar dus evenmin aan wanneer deze als ingerichte logiesaccommodatie wordt aangeboden.

Dan de arbeid. Vanaf 2027 gaat het minimumjeugdloon fors omhoog. Vooral voor 17-, 18- en 19-jarigen is de stijging groot. Uit onderzoek van Rabobank blijkt dat juist horeca en handel sectoren zijn waarin bijzonder veel jongeren werken. Schoonmaak is de afgelopen jaren eveneens duurder geworden en ondertussen vragen luxere accommodaties méér schoonmaaktijd, niet minder.

Energie? Vanaf 1 januari 2027 stopt de salderingsregeling. Daarnaast blijven netkosten, netcongestie en investeringen in elektriciteitsinfrastructuur een punt van zorg.

En Nederland zit op slot

Wie denkt het probleem op te lossen door simpelweg nieuwe accommodaties bij te bouwen, krijgt een volgende verrassing. Stikstof. Natura 2000. Water. Netcongestie. Ruimte voor woningbouw. Natuurcompensatie. Vergunningen en de beperkte capaciteit en kennis van het ambtenaren korps.

In mijn eigen praktijk zien we plannen stranden of jarenlang vertragen. Torentjeshoek worstelde met provincie, natuurbelangen en AERIUS rond verdere ontwikkeling. Bij Beerze Bulten staat volgens onze praktijkinformatie een omvangrijk nieuw FEC-plan mede door stikstofproblematiek on hold. Rond Brennels Buiten speelt een juridisch gevecht waarbij de toenemende ruimtebehoefte van Defensie een rol speelt. Dat laatste thema wordt alleen maar relevanter: ook de Rijksoverheid bevestigt dat Defensie meer ruimte zoekt voor personeel, materieel en oefenterreinen. Dus wat gebeurt er wanneer uitbreiden nauwelijks kan? Innoveren is als zuurstof voor een gezonde onderneming. Dan moet iedere bestaande vierkante meter méér gaan opleveren.

En dan komt AI ook nog even binnenwandelen

Veel recreatieondernemers zijn druk met Google, Meta en de eigen website. Maar ondertussen verandert het zoekgedrag. De consument vraagt steeds vaker aan AI waar hij naartoe moet.

Niet meer: vakantiepark Veluwe kinderen zwembad.

Maar: "Zoek voor mij een kleinschalig vakantiepark binnen twee uur rijden met sauna, hond toegestaan, goed restaurant en zonder massale animatie."

Martin van Kranenburg noemt die verschuiving van SEO naar GEO: Generative Engine Optimization. Niet alleen vindbaar zijn in een zoekmachine, maar onderdeel worden van het antwoord dat een AI-systeem geeft. Dat is geen bedreiging. Dat is een kans. Maar alleen voor ondernemers die er nú kennis en tijd in investeren.

De markt richting 2041 wordt scherper

Het nieuwe onderzoek Designing Futures for Dutch Holiday Parks Towards 2041 (auteur Iris Raanhuis) schetst vier mogelijke toekomstbeelden: The Premium Retreat, The Divided Sector, Smart Nature en Back to the Roots. Door alle vier loopt dezelfde waarschuwing: onderscheidend vermogen, innovatie, technologie, duurzaamheid en een sterke verbinding met de gast worden belangrijker. Het rapport formuleert het zelfs scherp: "the middle ground will disappear." Precies daar maak ik mij zorgen over. Niet over de allerbeste ketens. Niet over die fantastische nichecamping. Niet over dat unieke boutique resort. Wel over iedereen die er een beetje tussenin blijft hangen.

Daarom gaan we in deze vijfdelige serie dieper in op de rekening van 2027, het nieuwe verdienmodel, de shake-out richting 2040/2041 en uiteindelijk het hybride vakantiepark. Want recreatieondernemers moeten minder bezig zijn met alleen boekingen en bezetting en veel meer met ADR, gastbestedingen per dag, verblijfsduur, brutomarge en rendement per vierkante meter. Of nog simpeler: Minder werken ín uw bedrijf. Meer sturen óp uw bedrijf.

Met SLIMMscan, SLIMMplan en SLIMMboost helpen wij recreatiebedrijven precies dat inzicht te krijgen en om te zetten naar concrete keuzes.

Hans van Leeuwen – #Dwarsdenker, Leisure Expert & Recreatieadviseur

www.slimmadvies.nl